Danas je kukuruz jedan od najvažnijih i najzastupljenijih useva u Srbiji, ali njegov put do naših njiva bio je dug i ispunjen izazovima. Iako se na ovim prostorima pominje još početkom 17. veka, tek krajem 19. veka dolazi do ključnog preokreta zahvaljujući viziji i odlučnosti jednog čoveka – Miloja Petrovića Blaznavca.
Uloga Miloja Petrovića Blaznavca
Godine 1865., tadašnji ministar vojske Miloje Petrović Blaznavac boravio je u Francuskoj kako bi izučavao moderno naoružanje za srpsku vojsku. Međutim, osim oružja, u Srbiju je doneo i nešto što će zauvek promeniti srpsku poljoprivredu – kilogram semena crvenkastog kukuruza “kralj Filip”
.
Prvo seme je posejano na državnom zemljištu u Topčideru, dok su članovi Srpskog poljoprivrednog društva, koje će biti osnovano samo nekoliko godina kasnije, zasadili seme i na privatnim posedima. Eksperimenti su pokazali da ova sorta ima ključnu prednost – sazrevala je čak mesec dana ranije od domaćih vrsta kukuruza. To je značilo sigurniji prinos, što je bilo od ogromnog značaja u godinama sa lošim vremenskim uslovima.
Kragujevac – centar širenja kukuruza
Prva velika promocija ovog kukuruza desila se upravo u Kragujevcu. Na poljoprivrednoj izložbi 1870. godine, Srpsko poljoprivredno društvo podelilo je prve veće količine semena seljacima, koji su ga posejali i ubrzo shvatili njegove prednosti. Već narednih godina interesovanje za ovu sortu naglo je poraslo.
Posebno je kukuruz “kralj Filip” postao ključan nakon velikih poplava 1871. godine, koje su uništile useve u mnogim krajevima Srbije. Seljaci su tada tražili seme koje može brzo sazreti i obezbediti hranu do zime. Zahtevi za crvenkastim kukuruzom dolazili su iz različitih delova zemlje, a najviše iz Kragujevca, Užica i Čačka. Vlada je brzo reagovala – ministar finansija je 1872. godine naložio da se velike količine ovog kukuruza podele besplatno poljoprivrednicima.
Upravo u Kragujevcu su prvi poljoprivrednici počeli ozbiljno da gaje ovu sortu u većim količinama. Tamo su organizovana i prva zvanična ispitivanja njegovih karakteristika, a nagrade su dodeljivane onima koji su postigli najbolje prinose.
Kako je kukuruz “kralj Filip” dobio ime?
Iako je Blaznavac kukuruz doneo iz Francuske, naziv “kralj Filip” zapravo potiče od španskog kralja Filipa II. Ovaj vladar, koji je poznat po svojoj “Nepobedivoj armadi”, zaslužan je za širenje kukuruza iz američkih kolonija u Evropu u 16. veku.
Nasleđe koje traje
Uvođenje ove sorte kukuruza promenilo je način uzgoja i ishrane u Srbiji. Brzo je postao osnovna hrana za mnoge domaćinstva, posebno u ruralnim krajevima, a zahvaljujući njegovoj otpornosti i ranom sazrevanju, omogućio je poljoprivrednicima sigurnost u proizvodnji.
U svemu tome Kragujevac je odigrao jednu od ključnih uloga, jer su baš tu napravljeni prvi veliki koraci ka širenju modernih sorti kukuruza u Srbiji. Danas, kada govorimo o kukuruzu kao nezaobilaznom delu srpske poljoprivrede, ne smemo zaboraviti da je sve počelo od samo kilograma semena donetog pre više od 150 godina. 🌽
