Kad kazan priča priču: Šumadijska rakija kao srpski brend

Udruženje šumadijska rakija danas ima 27 destilerija, za sada dve proizvode šumadijsku šljivovicu koja se pravi po posebnoj recepturi a cilj je da se kroz nacionalnu strategiju srpska rakija brendira tako da uđe na listu najpriznatijih svestkih pića.

Šumadija je šljiva, Šumadija je kazan rakije i tradicija koja se proteže kroz više generacija u mnogim domaćinstvima. Goran Miajilović vlasnik destilerije Zavet iz Čumića kod Kragujevca ističe da su njegova deca osma generacija u porodici sa kojom je krunu proizvodnje ostvario kroz šumadijsku šljivovicu, rakiju sa oznakom geografskog porekla.

Od kad se u Šumadiji peče rakija rekao nam je Goran Mijailović, predsednik upravnog odbora Udruženja šumadijska rakija i vlasnik destilerije Zavet, selo Čumić, Kragujevac. “Zvanični podaci nam govore da se ovde proizvodnja rakije vršila još 1831. godine jer su naši preci plaćali porez na kazan, kljuk i vino, iako se u nekim spisima pojavljuje da smo mi ovde došli negde oko 1735. godine. Prvo sortimen sadrži tri vrste šljive- crvena ranka, čačanska lepotica i čačnska rodna. Pošto je u pitanju šumadijska šljivovica sa teritorije šumadijskog upravnog okruga vrši se kontrolisana proizvodnja kroz tri inspekcije, zatim imamo i šest etapa u toku proizvodnje. Još jedna karakteristika je srpski hrast u kome rakija odležava, kitnjak. To su ukusi dedovine, tradicije i sabora koji su nekad bili.”

Destilerija Zavet i destilerija Emperus jedine imaju rakiju sa oznakom geografskog porekla u Srbiji, a šumadijska šljivovica iz Čumića na tržište je stigla 2024. godine. Po recepturi šumadijska šljivovica treba da odleži najmanje 18 meseci u buradima.

“Hrast kitnjak je u stvari drvo koje je tradicionalno u srpskom narodu i on je najbolja vrsta hrasta za rakiju jer daje posebne arome u odnosu na recimo francuski ili američki hrast, tako da se mi tu izdvajamo sa tim karakteristikama rakije jer da vam kažem pravo bure je u stvari u braku sa rakijom, ako je dobar brak onda dobijete i dobru rakiju. Trebamo raditi prvo i na promovisanju i zaštiti brenda srpske šljivovice jer šta je Šumadija ako nema srspske šljivovice, ostaje bez nje jedna mala kap u moru. Sledeća aktivnost naša treba da se usmeri na to da rakija bude na listi svetskih pića, to je nešto u kom pravcu treba da se ide i mi kao proizvođači treba da imamo cilj da se proširimo na ceo svet”, rekao je Mijailović.

Udruženje šumadijska rakija danas ima 27 registrovanih destilerija, još pet njih radi na proizvodu sa oznakom geografskog porekla. “Destilati za destilerije’’ je još jedan projekat po kojem je jedinstven šumadijski okrug.

Nenad Popović, direktor Regionalne agencije za ekonomski razvoj Šumadije i Pomoravlja tvrdi da se u Šumadiji prema procenama proizvede oko sedam miliona litara destilata rakije godišnje, a od tog broja nekih 70 % se proizvede u nečemu što je kućna radinost.

“Sa druge strane naši registrovani proizvođači odnosno same destilerije često imaju problem sa pribavljanjem destilata odnsono polu proizvoda odgovarajućeg kvaliteta i odgovorajuće količine. Mi smo prošle godine podržali grupu od 16 kučnih proizvođača kojima je nabavljena oprema i omogućena tehnička podrška. Ove godine ćemo imati još od 12 do 15 proizvvođača i ja očekujem da ćemo do kraja juna ove godine imati jednu grupaciju od tridesetak kućnih proizvođača koji su opremljeni opremom a sa druge strane imaju svo vreme konsultansku podršku i oni će primarno za naše članove asocijacije proizvoditi destilat koji je potpuno kontrolisan, od početka do kraja.”

Kada je princip cirkularne ekonomije u pitanju u proizvodnji se ništa ne baca pa tako se može iskoristiti i koštica šljive.

“Mi ćemo iskoristiti okvir jednog međunarodnog projekta kojeg imamo i koji se šta više odnosi na biofarmaciju i kroz njega ćemo pokušati da jedan od proizvoda prerade šljive u rakiji iskoristimo, a to je koštica. Ispostavilo se da jedan deo koštice, jezgra, može da bude vrlo intenzivno i uspešno korišćen kako u konditorskoj industriji tako i u farmaciji za proizvodnju suplemenata koji pomažu prilikom onkoloških oboljenja i neki naši bazični proračun je da mi možemo na naivou ove naše teritorije da ponudimo minimum 2000 tona tog specifičnog materijala. Nadam se da ćemo za nekih mesec i po dana poslati nekih od 300 do 500 kilograma koštica u Italiju na laboratorijske analize koje će nam omogućiti da utvrdimo u koje tačne namene i na koji način ti procesi mogu da teku”, naveo je Popović.

Kroz saradnju Regionalne agenicije i Udruženja radi se na tome da rakija postane nacionalni proizvod, sa posebnom strategijom na nivou cele zmelje, kako bi sam brend ovog srpskog pića prerastao granice naše zemlje.